<!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.01//EN"
        "http://www.w3.org/TR/html4/strict.dtd">
<html lang="ga">
<head>
  <title>L&iacute;onra S&eacute;imeantach na Gaeilge</title>
  <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
  <meta http-equiv="Content-Language" content="ga">
  <meta name="description" content="Irish version of the home page of the Irish language semantic network">
  <meta name="keywords" content="thesaurus, wordnet, semantic network, Irish language, Irish Gaelic, Gaeilge">
  <meta name="author" content="Kevin P. Scannell">
  <link rel="stylesheet" href="../kps.css" type="text/css">
</head>

<body>
<div class="content">
<h1>Líonra Séimeantach na Gaeilge:<br>
Baile</h1>
<h2>
<a href = "/index.html">Kevin P. Scannell</a>
</h2>
<hr>
<h2><a name="Achoimre">Achoimre</a></h2>
<p>
Seo é leathanach baile <i>Líonra Séimeantach na Gaeilge</i>
("LSG" mar ghiorrúchán, nó, as Béarla, 
<i>The Irish Language Semantic Network</i>), bunachar sonraí ina bhfuil
focail Ghaeilge agus gaolta séimeantacha eatarthu.
Uaireanta tugtar <i>wordnet</i> ar líonra séimeantach den chineál seo,
ainmnithe as an 
<a href="http://wordnet.princeton.edu/">WordNet Béarla</a>
a forbraíodh sna 1980í in Ollscoil Princeton, S.A.M.
Ba é sin an chéad líonra séimeantach cuimsitheach i dteanga ar bith.
Tabhair faoi deara go bhfuil líonra séimeantach 
i bhfad níos saibhre ná "teasáras" traidisiúnta ina bhfuil
focail chomhchiallacha agus, b'fhéidir, focail fhrithchiallacha.
Ach tá gaolta níos saibhre ar fáil i LSG (agus
i líonraí séimeantacha eile), mar shampla
<i>hipearainmneacha</i> agus <i>hiopainmneacha</i>
(téarmaí níos leithne/níos cúinge) <i>míorainmneacha</i> agus
<i>holainmneacha</i> (páirt vs. iomlán), srl.
</p>
<p>
Is féidir líonraí séimeantacha a úsáid i raon leathan feidhmchlár
a bhaineann le Próiseáil Teangacha Nádúrtha.
Úsáidtear iad i gcórais imdhealaithe athbhríochta, 
achoimriú agus innéacsú de cháipéisí, agus aisfháil faisnéise.
Nuair atá na focail i líonra áirithe nasctha le focail 
i dteanga eile (nascanna le Béarla atá i LSG), 
is féidir an líonra a úsáid chun
córas ríomhaistriúcháin a fheabhsú.
Go ginearálta, ó dhearcadh na hintleachta saorga,
stórálann líonra séimeantach roinnt eolais faoin saol mór
atá de dhíth ar ríomhairí chun téacsanna a thuiscint agus
a phróiseáil ar bhealach fiúntach.
</p>
<p>
Ar an taobh clé den leathanach seo, feicfidh tú íomhá bheag den líonra
ina iomláine (cliceáil chun leagan lánmhéide a fheiceáil). 
Mar a tharlaíonn, íomhá shimplithe atá ann &mdash; seasann gach nód san íomhá do chnuasach d'fhocail
chomhchiallacha ab fhéidir cur leis an íomhá mar chraobhacha breise.
Rud éigin cosúil leis an líonra seo, ach níos mó agus níos casta faoi mhílte is dócha,
atá neadaithe in inchinn gach cainteora Gaeilge &mdash; déantar nascanna
séimeantacha den chineál seo go hinstinneach agus ar bhuille boise.
Leis an mbrabhsálaí tríthoiseach (féach thíos), is féidir leat "eitilt" tríd an 
líonra agus é a láimhseáil ar bhealaí éagsúla.
</p>
<hr>
<h2><a name="Download">Íosluchtú</a></h2>
Fiú mura bhfuil suim agat i mbogearraí a dhéanann próiseáil
ar theangacha nádúrtha, seans go mbainfidh tú úsáid
as an mbunachar sonraí mar sin féin,
agus dá bhrí seo tugaim rochtain air ar bhealaí éagsúla:
</p>
<ol>
<li>Mar "theasáras" saibhrithe, i bhfoirm PDF.  Tabhair faoi deara 
go bhfuil <em>gach focal</em> sa teasáras ina chrostagairt hipearnaisc.
Is féidir an comhad
<a href="http://euler.slu.edu/~scannell/lsg-1.001.pdf" hreflang="ga">PDF</a> (beagnach 50MB!) a íosluchtú
go díreach, is é sin nó
<a href="lsg-latex-1.001.tar.gz">na foinsí LaTeX</a> a fháil más mian leat an
PDF a thógáil duit féin (mar shampla le clófhoirne eile).
Ba chóir duit an comhad a shábháil go logánta ar do ríomhaire chun
bandaleithead a choigilt.
<li>Mar chuid den fheidhmchlár saor in aisce
<a href="http://ga.openoffice.org/">OpenOffice.org</a>.   Is féidir 
an líonra a shuiteáil go díreach ón fheidhmchlár féin leis an treoraí
(nó "draoi") "Install new dictionaries..." ("Suiteáil foclóirí nua..."
sa leagan breá Gaeilge).  Nó, ina áit sin,
<a href="http://ftp.services.openoffice.org/pub/OpenOffice.org/contrib/dictionaries/thes_ga_IE_v2.zip">íosluchtaigh an comhad ZIP</a> ina bhfuil sonraí an teasárais agus cuir é isteach de láimh.   Seo é <a href="ooo.png">pictiúr</a> den teasáras ar obair.
</ol>
<p>
Agus má tá suim agat sa bhunchód a d'úsáid mé chun an líonra a chruthú, 
féach ar ár <a href="http://code.google.com/p/wordnet-gaeilge/">suíomh forbartha</a> ag Google Code.
</p>

<hr>
<h2><a name="Features">Sainghnéithe</a></h2>
<ul>
<li><b>Bunachar sonraí cuimsitheach</b>.   Tá 32742 bunchiall,
36262 ceannfhocal agus
77596 ciall ar leith ann, le téarmaíocht chomhaimseartha,
focail liteartha, focail chanúnacha, béarlagair, srl. san áireamh.
<li><b>Saorcheadúnas</b>.  Cosúil le WordNet Princeton
(ach, faraor, neamhchosúil leis
<a href="http://www.globalwordnet.org/gwa/wordnet_table.htm">
an gcuid is mó de líonraí séimeantacha eile</a>), is saorbhogearra é LSG.
Go sonrach, tá na sonraí go léir, an teasáras PDF san áireamh, ar fáil 
de réir coinníollacha an
<a href = "http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html">GNU Free Documentation License</a>.  Tugann an ceadúnas seo <b>saoirse</b> duit &mdash; saoirse na sonraí
a chóipeáil nó a dháileadh, athraithe nó gan athrú, chomh fada is
a dháileann tú iad faoin cheadúnas céanna.
<li><b>Nascanna le Béarla</b>.  Tá gach iontráil i LSG nasctha le cnuasach
d'fhocail chomhchiallacha ("a synset") i WordNet Princeton. 
Is cuid thábhachtach é seo i m'obair ar ríomhaistriúchán idir Béarla
agus An Ghaeilge, tionscadal atá idir lámha fós.
<li><b>Nuashonraithe go minic</b>.  Déanfaidh mé nuashonrú ar
an líonra go rialta agus nuair a bheidh ceartúcháin agus feabhsúcháin
le déanamh.
Sa chaoi seo, is féidir cumhacht na Gaeilge mar theanga bheo a
thaispeáint, trí téarmaíocht agus frásaí nua a chur leis.
<li><b>Foclóir comhroinnte</b>.  Úsáidim bunachar sonraí aonair chun
LSG, litreoirí <a href="http://www.gaelspell.com/">GaelSpell</a>,
agus <a href="http://borel.slu.edu/gramadoir/">An Gramadóir</a> a chruthú.
Nuair a fheabhsaítear an foclóir i dtionscadal amháin, téann na
tionscadail eile i bhfeabhas freisin, go huathoibríoch.
</ul>
<hr>
<em>© Cóipcheart 2007 Kevin P. Scannell</em><br>
</div>
<div class="navigation">
Baile<br>
<a href = "details.html" hreflang = "ga">Sonraí</a><br>
<a href = "thanks.html" hreflang = "ga">Buíochas</a><br>
<a href = "/nlp.html" hreflang = "en">Tionscadail</a><br>
<a href = "index-en.html" hreflang = "en">In English</a><br>
<p class="centered">
<a href="lsg-best.png"><img class="linked-image" src="lsg-thumb.png" alt="LSG graph image" height="184" width="184"></a>
</p>
</div>
</body>
</html>
